0 Οι σημαντικότερες πόλεις του Πόντου ...ΑΜΑΣΕΙΑ ...!!!

ΑΜΑΣΕΙΑ
Ο αρχαίος γεωγράφος και ιστορικός Στράβων (63 π.Χ. – 23 μ.Χ.) ήταν από την Αμάσεια, παραλιακή πόλη του Πόντου, που τη διασχίζει ο ποταμός Ίρις. Ο Στράβων γράφει για την πατρίδα του (Γεωργαφικά, Βιβλίο ΙΒ, παραγρ.547 ,εδάφιο 15): ΟΊρις ποταμός  έχει τας πηγάς του εις αυτόν τον Πόντον, ρέων διαμέσου της πόλεως των Κομανών [...] επιστρέφει προς βορράν [...] κατόπιν κάμνει πάλιν καμπήν προς ανατολάς, δεχόμενος τα ύδατα του Σκύλακος και άλλων ποταμών και ρέει ορμητικώς πλησίον αυτού του τείχους της Αμάσειας, της Πατρίδος μου, η οποία είναι οχυρωτάτη πόλις. (Μετάφραση Α.Σ. Αρβανιτοπούλου).
Η Αμάσεια ήταν πρωτεύουσα των...

Μιθριδατών εώς το 183π.Χ. Η πόλη εχει τα περισσότερα αρχάια μνημεία στον Πόντο. Στα βραχώδη βουνά της υπάρχουν σπηλιές που δεν είναι παρά οι συλλημένοι τάφοι των Μιθριδατών. Στο Μουσείο της αφθονούν τα αρχαιοελληνικά ευρήματα.
Τον 11ο αιώνα η πόλη έπεσε στα χέρια των Σελτζούκων Τούρκων. Σπουδαίοι Πόντιοι καταδικάστηκαν και μαρτύρησαν, αργότερα, με την κατηγορία οτι μαζί με τους αντάρτες αγωνίζονταν για την ανεξαρτησία του Πόντου.

Στην κεντρική πλατεία της πόλης, το Σεπτέμβριο του 1821 οι Τούρκοι απαγχόνισαν 174 Έλληνες του Πόντου.
Στην περιφέρεια της Αμάσειας κατοικούσαν στις αρχές του 20ου αιώνα 155.000 Έλληνες και λειτουργούσαν εκεί 325 σχολεία με 10.000 μαθητές και 565 δασκάλους.
Τελευταίος μητροπολίτης Αμάσειας ήταν ο Γερμανός Καραβαγγέλης (1866 – 1935), γνωστός για την εθνική αγωνιστική δράση του.

ΣΑΝΤΑ

Η περιοχή της Σάντας είχε 7 ελληνικά χωριά χτισμένα πάνω στις βουνοπλαγιές. Ιδρύθηκε το 1540 από τους κατοίκους Πλατάνων και Τόνγιας.

ΝΙΚΟΠΟΛΙΣ
Πόλη σε υψόμε
μετρο 1.300 μετρων  στον δρόμο  Σεβάστειας - Κερασούντος. Το όνομα της σημαίνει «μαύρο κάστρο της στυπτηρίας» και το οφείλει στα ορυχεία στυπτηρίας, τα οποία στήριζαν την οι¬κονομία της. Στα 1870 η κοινότητα διέθετε δύο ναούς και τρία σχολεία αρρένων (150 μαθητές).

Το 1890 η Ευανθία Μουράτ Θεοφιλίδου κληροδότησε ένα σημαντικό ποσό στον Ελληνικό Φιλολογικό Σύλλογο Κωνσταντινουπόλε¬ως, για να ιδρύσει παρθεναγωγείο, σε τόπο φτωχό πυκνο¬κατοικημένο και αλλόγλωσσο.
 Η εκπαιδευτική επιτροπή του Συλλόγου επέλεξε τη Νικόπολη, έδρα της νεοσύστα¬της επαρχίας της Κολωνίας, όπου ιδρύθηκε και λειτούρ¬γησε το «Ευανθίειον» παρθεναγωγείο.

Στις παραμονές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου είχε 14.000 κατοίκους, από τους οποίους οι μισοί ήταν Τούρκοι και οι υπόλοιποι Αρμένιοι (6.000) και Έλληνες (1.000), οι οποίοι ήταν συγκεντρωμένοι σε δύο συνοικίες. Κατά τις σφαγές των Αρμενίων το 1915 η αρμενική κοινότητα αποδεκατίστηκε.

ΟΙΝΟΗ

 Κωμόπολη χτισμένη στις ακτές μικρού φυσικού όρμου, 27 χλμ. ΒΔ. της Φάτσας. Φυσικό επίνειο της Νεοκαισάρειας και κύριο λιμάνι για τις μεσόγειες πόλεις της περιοχής της. Οι Έλληνες της πόλης μιλούσαν ελληνικά και διατηρούσαν την παράδοση ότι ήταν ντόπιοι, ενώ αυτοί των γύρω χωριών μιλούσαν την ποντιακή διάλεκτο και κατάγονταν από την Αργυρούπολη. Εκκλησιαστικά ανήκε στη Μητρόπολη Νεοκαισάρειας και Ινέου, η οποία έδρευε στα Κοτύωρα. Ο πληθυσμός της στα 1914 ξεπερνούσε τους 10.000 κατοίκους, από τους οποίους οι 3.000 ήταν Έλληνες, 1.000 Αρμένιοι και οι υπόλοιποι Τούρκοι.

 Τα μέλη της ελληνικής κοινότητας κατοικούσαν κοντά στην παραλία, στην Πούντα και το Περιγιάλι. Ασχολούνταν, κυρίως, με την καλλιέργεια της κάνναβης και των φουντουκιών. Πολλοί ξενιτεύονταν για βιοποριστικούς λόγους σε γειτονικές πόλεις (Σαμψούντα, Φάτσα, Κοτύωρα) και τη Ρωσία. Τα εκπαιδευτήρια της κοινότητας (επτατάξιο αρρεναγωγείο και πεντατάξιο παρθεναγωγείο) βρίσκονταν στον περίβολο της Απά¬νω Εκκλησιάς (Κοιμήσεως της Θεοτόκου). Στην πόλη υπήρχε και δεύτερος μητροπολιτικός ναός (δισυπόστατος προς τιμήν των Αγίων Νικολάου και Δημητρίου).

Το 1875 ιδρύθηκε η Λέσχη «Ο Ευαγγελισμός» και το 1909 ο Φιλεκπαιδευτικός Σύλ¬λογος «Πατρίς». Η μικρή αρμενική κοινότητα εξοντώθηκε το 1915. Στην περιοχή δημιουργήθηκαν ανταρτικές ομάδες αντίστασης, αλλά τον Ιανουάριο του 1917 ο ελληνικός πληθυσμός της Οινόης εκτοπίστηκε στο εσωτερικό.

πηγη